To jedno z najważniejszych świąt państwowych Rzeczypospolitej Polskiej. W niedzielę w Bielsku‑Białej odbyły się tradycyjne obchody Święta Narodowego Trzeciego Maja. Mija właśnie 235. lat od uchwalenia w 1791 roku przez Sejm Wielki pierwszej w Europie i drugiej na świecie ustawy zasadniczej.
Jedenaście artykułów tego wiekopomnego aktu opisywało ustrój prawny Rzeczypospolitej, zasady funkcjonowania społeczeństwa i państwa oparte na demokratyzacji stosunków społecznych. Konstytucja regulowała organizację władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli.
Oficjalne uroczystości w Bielsku‑Białej upamiętniające to wydarzenie rozpoczęła Msza św. w intencji ojczyzny w kościele pw. Opatrzności Bożej pod przewodnictwem ks. bp Piotra Gregera, z udziałem władz miejskich, samorządowych i parlamentarnych.
W wygłoszonej homilii biskup pomocniczy diecezji bielsko-żywieckiej zwrócił uwagę na potrzebę budowania życia społecznego w oparciu o wartości chrześcijańskie oraz odpowiedzialności za dobro wspólne.
Duchowny podkreślił, że prawdziwy patriotyzm wyraża się w szacunku, gotowości do przebaczenia oraz wierności wartościom opartym na prawdzie, sprawiedliwości i miłości. Zwrócił uwagę na potrzebę troski o wychowanie młodego pokolenia oraz odpowiedzialność za przyszłość Ojczyzny. „Mamy moralną powinność wzajemnego poszanowania, miłowania i przebaczenia. Nie wolno nam podnosić jeden na drugiego ręki. To jest najlepsza lekcja patriotyzmu. Jego autentyzm polega na tym, aby być lojalnym obywatelem królestwa prawdy, sprawiedliwości i miłości” – wyjaśniał biskup. Hierarcha zaapelował również o obronę fundamentalnych wartości i budowanie jedności między narodem a Kościołem, przestrzegając przed relatywizmem i zjawiskami osłabiającymi więzi społeczne.
Na koniec zachęcił, aby różnice zdań i konflikty prowadziły do poszukiwania tego, co łączy, a nie dzieli, oraz do odpowiedzialnego zaangażowania w życie Kościoła i Ojczyzny.
Po Mszy św. zgromadzeni, z Kompanią Honorową Wojska Polskiego i Bielską Orkiestrą Dętą – formacją wojskową na czele, przeszli ulicami ks. Stanisława Stojałowskiego i Ratuszową na Plac Wojska Polskiego. W między czasie delegacje władz samorządowych, wojewódzkich i parlamentarnych, przedstawiciele służb mundurowych, młodzieży, stowarzyszeń i organizacji złożyli wiązanki kwiatów pod pomnikiem Konfederatów Barskich.
Kiedy na Placu Wojska Polskiego żołnierze 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego wciągnęli flagę na maszt, a orkiestra odegrała hymn państwowy – zainaugurowano obchody w plenerze. Zebrani wysłuchali przemówień prezydenta miasta Jarosława Klimaszewskiego, dowódcy 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego pułkownika Krzysztofa Wieczorka i przedstawicielki harcerzy.
Prezydent Bielska‑Białej odniósł się do uchwalonego 235 lat temu dokumentu przez pryzmat czasów współczesnych – rzeczywistości pełnej niepokoju, niepewności i chaosu. Rzeczywistości, w której wartości ustępują miejsca interesom, wzniosłe idee – kalkulacjom, a partnerstwo – twardej ekonomii. Żyjemy w ciekawych czasach. Nie pamiętam czasów, kiedy dzień po dniu dostarczano nam nowych powodów do obaw – cytował fragment jednego z przemówień wygłoszonych pod koniec XIX wieku przez brytyjskiego polityka Josepha Chamberlaina.
– Tymczasem 235 lat temu to właśnie prawdziwe wartości i zasady oparte na chrześcijańskiej tradycji stały się fundamentem konstytucji majowej, która wprowadziła Polskę na drogę demokracji. Był to – jak na tamte czasy – dokument wyjątkowy i jedyny w swoim rodzaju, a zawarte w nim treści można określić mianem wizjonerskich i ponadczasowych. Trzeba też jasno powiedzieć, że był on swoistą reakcją na pogarszającą się sytuację międzynarodową i wewnętrzną ówczesnej Polski. Mówiąc wprost: Konstytucja 3 maja była próbą wyprowadzenia naszego kraju z kryzysu. Próbą, która niestety zakończyła się fiaskiem – przypomniał prezydent. – W obecnych czasach niepewności musimy na nowo wrócić do wartości, które przyświecały twórcom Konstytucji 3 maja. Musimy pielęgnować idee, które w tym dokumencie zostały zawarte. Musimy robić wszystko, co w naszej mocy, by patriotyzm, odpowiedzialność i rozsądek pozostawały priorytetami w życiu społecznym – apelował.
Dowódca 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego zauważył, że w historii naszego kraju było wiele ważnych wydarzeń, które moglibyśmy wspominać podobnie jak uchwalenie 235 lat temu konstytucji majowej. Ale to właśnie rocznica wydarzeń z 1791 roku ma tak wyjątkową oprawę, chociaż nie uratowały one Polaków przed katastrofą jaka później nastąpiła. Dlaczego więc ten dzień jest tak szczególny?
– Nie chodzi tylko o to, że byliśmy pierwsi w Europie, chodzi o pokazanie ducha walki i naszej wyjątkowej cechy narodowej, jaką jest zdolność do jednoczenia się w obliczu zagrożenia, do walki o wspólne wartości i do walki o bycie Polakiem. Mimo, że konstytucja majowa nie zdołała odwrócić lat zaniedbań ustrojowych, stała się symbolem walki o niezależność. Wydarzenie to pomogło pokoleniom Polaków przetrwać lata zaborów wierząc, że Polska odzyska ponownie niepodległość. A nasza polska niezłomna wytrwałość i dążenie do wolności oraz jednoczenia się pozostało w społeczności do dzisiaj. Udowadniali to nasi przodkowie na przestrzeni lat, nasi dziadkowie w czasach drugiej wojny światowej, nasi ojcowie w czasach PRL‑u oraz udowadniamy to dzisiaj my, a także nasze dzieci – chociażby przez obecność na uroczystościach patriotycznych, jak ta dzisiaj, czy przez jednoczenie się w takiej akcji, jaka miała miejsce kilka dni temu, gdy Polacy zebrali ogromną sumę pieniędzy w kilka dni, w szczytnym celu. Dlatego 3 Maja nie jest tylko wspomnieniem wydarzenia sprzed dwóch stuleci – to żywy symbol naszej tożsamości, odpowiedzialności i wspólnoty, to przypomnienie, że siła Rzeczypospolitej zawsze rodziła się z jedności, odwagi i gotowości do działania dla dobra ojczyzny – podsumował.
Głos zabrała też przedstawicielka bielskich harcerzy, która przyznała za dowódcą batalionu, że także dla młodych majowe święto to nie tylko wspomnienie. To lekcja, która uczy, że państwo potrzebuje ludzi mądrych, aktywnych i odważnych, że demokracja wymaga uczestnictwa, a wolność troski, szacunku i odpowiedzialności.
W uroczystości poza Kompanią Honorową Wojska Polskiego i Bielską Orkiestrą Dętą – formacją wojskową udział wzięli przedstawiciele władz miejskich i wojewódzkich, parlamentarzyści, przedstawiciele policji, straży pożarnej, straży miejskiej, Młodzieżowej Rady Miasta, poczty sztandarowe organizacji kombatanckich, harcerzy ZHP i ZHR oraz szkół i mieszkańcy Bielska‑Białej.
Po odegraniu pieśni reprezentacyjnej Wojska Polskiego, pododdziały przegrupowały się do defilady. Na zakończenie wydarzenia na Placu Wojska Polskiego Bielska Orkiestra Dęta – formacja wojskowa pod dyrekcją Jarosława Grzybowskiego dała koncert utworów patriotycznych związanych z trzeciomajowym świętem.
Dopełnieniem obchodów był jeszcze jeden koncert rocznicowy, w Bielskim Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej. Odbyło się tam wydarzenie z lokalnym akcentem w postaci wyjątkowego multimedialnego widowiska Bielsko i Biała – 75 lat razem, w tym roku bowiem świętujemy 75‑lecie połączenia Bielska i Białej w jeden organizm miejski. Koncert miał wyjątkową formę opowieści o historycznych okolicznościach połączenia obu miast w jeden administracyjny twór oraz o życiu ówczesnych mieszkańców Bielska‑Białej. A barwnie snuł ją narrator i jednocześnie prowadzący koncert historyk Jacek Kachel, pokazując na archiwalnych zdjęciach oraz filmach Amatorskiego Klubu Filmowego (zdigitalizowanych przez Bielski Almanach) oba miasta w latach 50. Historie z Bielska i Białej oraz ważne decyzje polityczne zapadające w Warszawie czy Katowicach przeplatane były piosenkami z lat 50., które – opracowane na nowo przez Mateusza Walacha, kierownika Bielskiej Orkiestry Kameralnej – wraz z bielskimi kameralistami wykonali wokaliści: Magdalena Zawartko, Karolina Leszko, Marcin Jajkiewicz, Jacek Kotlarski i występująca gościnnie Dorota Miśkiewicz.
Dodajmy też, że w czasie majówki bielski Ratusz przybrał odświętną szatę i był rozświetlony na biało‑czerwono.
Pochód z okazji święta 3 Maja w Bielsku-Białej można oglądnąć na YouTube (kliknij link):
https://www.youtube.com/watch?v=9FUagQ2aZoc
Diecezja bielsko-żywiecka, Wydział Prasowy UM Bielska-Białej / Urszula i Andrzej Omylińscy
