Szlak tworzą kościoły, domy mieszkalne, gmachy użyteczności publicznej lub miejsca po nieistniejących już dzisiaj budynkach, które wiążą się z osobą Karola Wojtyły lub członkami jego rodziny. Uzupełniają go oznakowane miejsca na terenie miasta, upamiętniające posługę Karola Wojtyły jako biskupa krakowskiego, kardynała i papieża.
Szlak Papieski jest dopełnieniem wcześniej opisanych tras Miejskiego Systemu Informacji; powstał z inicjatywy Wydziału Kultury i Promocji Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej.
Integralną częścią tego projektu jest przewodnik po szlaku zatytułowany Śladami rodziny św. Jana Pawła II po Bielsku-Białej, który – poza opisem miejsc – zawiera informacje historyczne o bardziej i mniej znanych przodkach oraz krewnych Karola Wojtyły, którzy żyli i pracowali w Bielsku-Białej.
Szlak i przewodnik zostały opracowane przez bielskiego historyka Piotra Keniga. Przewodnik wydany w nakładzie 2.000 egz., w języku polskim i angielskim, będzie dostępny w siedzibie Miejskiego Centrum Informacji Turystycznej oraz w wersji cyfrowej na stronie miasta: www.bielsko-biala.pl.
Przygotowana została także bezpłatna, interaktywna aplikacja JPII BB na urządzenia mobilne, zawierająca mapę z 12 opisanymi lokalizacjami szlaku.
Zarówno informator, jak i aplikacja zostaną zaprezentowane w Książnicy Beskidzkiej 16 listopada w poniedziałek o godz. 17.00. Spotkanie poprowadzi Piotr Kenig.
Zapytaliśmy autora przewodnika Piotra Keniga o kilka kwestii związanych ze Szlakiem Papieskim.
Skąd zainteresowanie przodkami JPII?
Urodziłem się, dorastałem i spędziłem młodość w domu przy ul. Ogrodowej. Po latach, już jako muzealnik i historyk, z niemałym zaskoczeniem odkryłem, że w doskonale mi znanym pobliskim parterowym budynku nr 15 mieszkali niegdyś pradziadkowie późniejszego papieża: Franciszek Przeczek (1821–1885) i jego żona Maria z Hessów Przeczkowa (1824–1884). Z kolei w drewnianej chałupie przy ul. Bohaterów Westerplatte 1 urodził się ich wnuk Karol Wojtyła senior (1879–1941), syn krawca Macieja Wojtyły (1852–1923) i Anny Przeczek (1853–1881). Niestety budynki te już od dawna nie istnieją.
Jak przebiegało badania na genealogią przodków JP II?
Na archiwalne zdjęcie dawnej chałupy Thormayerów przy ul. Bohaterów Westerplatte 1 trafiłem przypadkowo, zapoznając się z tzw. zbiorami fotograficznymi działu historii naszego Muzeum. Krótki artykuł o domu, w którym urodził się ojciec papieża, opublikowałem w jednym z pierwszych numerów ukazującej się od 1997 r. Gazety Lipnickiej. Impulsem do znaczącego pogłębienia wiedzy o bielskich przodkach Jana Pawła II był rok 2014 r., kiedy to nasz papież został kanonizowany. Wówczas dane mi było napisać do kwartalnika Relacje-Interpretacje, redagowanego wówczas przez Małgorzatę Słonkę, szerszy artykuł zatytułowany Bielsko-Bialskie ślady. Przodkowie Jana Pawła II. (Relacje-Interpretacje, nr 2 (34) czerwiec 2014). To wtedy, na bazie zapisów w księgach metrykalnych i gruntowych, powiązałem poszczególne osoby i wydarzenia z konkretnymi adresami w mieście. Później miałem przyjemność poznać Milenę Kindziuk, autorkę książki Matka papieża (Kraków 2013) – konsultowałem nasze lokalne wątki w jej kolejnych publikacjach: Emilia i Karol Wojtyłowie. Rodzice św. Jana Pawła II (Kraków 2020) oraz Edmund Wojtyła. Brat św. Jana Pawła II (Kraków 2020). Przy tej ostatniej publikacji udało mi się m.in. ustalić, kim była pacjentka, od której zaraził się septyczną płonicą (szkarlatyną) pracujący w bielskim szpitalu dr Edmund Wojtyła, zmarły 4 grudnia 1932 roku.
Czym jest Przewodnik śladami przodków JP II?
Opublikowany przewodnik jest podsumowaniem moich badań, zapoczątkowanych przed trzema dekadami. Niezmiernie ważną okazała się wieloletnia praca nad tzw. konskrypcyjną numeracją domów, odnotowywaną m.in. w księgach metrykalnych. Dzięki temu możliwe stało się osadzenie wydarzeń takich jak chrzty, śluby i zgony w konkretnych miejscach Bielska-Białej. Bez wiedzy o tym, gdzie stały np. domy o numerach Lipnik 29 (Ogrodowa 15) i Lipnik 31 (Bohaterów Westerplatte 1), nadal w literaturze tematu znajdowalibyśmy ogólnikowe informacje, że Przeczkowie i Wojtyłowie mieszkali w Lipniku, myśląc odruchowo o okolicach kościoła NMP Królowej Polski…
Długoletnim badaczem genealogii papieskiej jest także Jan Motak z Lipnika. To on ustalił m.in., że urodzony w Czańcu Maciej Wojtyła najpierw zamieszkał w Bielsku, a dopiero po ślubie z Przeczkówną przeniósł się do Lipnika. Co uwzględniono w przewodniku.
W tej historii jest też osobisty wątek, bo ciotka papieża i twoja babcia…
Ciotka Jana Pawła II, Stefania Wojtyła (1891–1962), w latach 1926–1941 oraz 1945–1946 pracowała jako nauczycielka w Polskiej Szkole Ludowej TSL na Leszczynach. Podczas wojny zatrudniona była w szkole w Dziedzicach, a w 1946 r. wyjechała do Stodół koło Rybnika. W trudnych powojennych miesiącach odwiedzała m.in. moją babcię, Martę Kenig, z którą prowadziła wiele rozmów. Wiem o tym z opowieści babci i taty, którego była nauczycielką…
Wyrazy wdzięczności składam na koniec inicjatorom tego ciekawego projektu, którymi byli (w kolejności alfabetycznej) Andrzej Grajewski, Henryk Juszczyk oraz śp. dr Jerzy Polak. Dziękuję za zaufanie, jakim mnie obdarzyli!
Rozmawiał: Jacek Kachel
Wydział Prasowy UM Bielska-Białej
