Bielsko-Biała będzie miejscem inauguracji 34. edycji Europejskich Dni Dziedzictwa.
Jak nadać zabytkom drugie życie i sprawić, by pozostały ważną częścią współczesnych miast i lokalnych społeczności? O tym będziemy rozmawiać 18 września br. w Bielsku-Białej podczas konferencji prasowej i inauguracji tegorocznej edycji Europejskich Dni Dziedzictwa. Spotkanie będzie okazją do rozmowy o nowych funkcjach historycznych obiektów, dobrych praktykach i wyzwaniach związanych z ich adaptacją, a jednocześnie oficjalnie otworzy tegoroczne obchody EDD w Polsce.
O Europejskich Dniach Dziedzictwa
Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) to największy ogólnoeuropejski projekt społeczno-kulturalny, którego celem jest popularyzacja dziedzictwa kulturowego, promocja historii i tożsamości lokalnych społeczności, podkreślenie wspólnych korzeni kultury europejskiej oraz propagowanie dialogu międzykulturowego.
Co roku we wrześniu uczestnicy mogą bezpłatnie zwiedzać zabytki, które na co dzień bywają niedostępne, oraz brać udział w licznych wydarzeniach – wystawach, koncertach, warsztatach czy prelekcjach. Wydarzenie jest organizowane cyklicznie od ponad 30 lat dzięki wspólnej inicjatywie Rady Europy i Unii Europejskiej, w której obecnie uczestniczy 48 krajów. Polska włączyła się w te obchody w 1993 r.
Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa
Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa – „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” zachęca nas, aby pochylić się nad wyzwaniami, jakie współcześnie stoją przed dziedzictwem. W obliczu dynamicznych przemian środowiskowych, społecznych
i technologicznych pytanie o „przyszłość przeszłości” staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej polityki ochrony dziedzictwa.
Do najważniejszych czynników wpływających dziś na kondycję dziedzictwa należą m.in.:
– zmiany klimatyczne,
– konflikty zbrojne,
– presja urbanizacyjna,
– cyfryzacja i globalizacja,
– zanikające tradycje i zawody.
To właśnie te procesy w różnorodny sposób oddziałują na dziedzictwo materialne i niematerialne, zwiększając ryzyko jego degradacji, utraty autentyczności lub zaniku.
Pierwszy człon hasła – „Przyszłość przeszłości” – wskazuje na konieczność myślenia o dziedzictwie w perspektywie długofalowej: jako o zasobie wymagającym świadomych decyzji, odpowiedzialnego zarządzania oraz społecznego zaangażowania. Drugi człon – „Dziedzictwo w zagrożeniu” – podkreśla pilność działań ochronnych i potrzebę wzmacniania odporności dziedzictwa wobec współczesnych kryzysów. Tegoroczny temat to zaproszenie do dyskusji o odpowiedzialności za ochronę – zarówno zabytków, jak i żywych tradycji, zwyczajów oraz praktyk przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To także zachęta do namysłu nad reinterpretacją dziedzictwa i jego dostosowywaniem do nowych kontekstów kulturowych, społecznych i technologicznych. Hasło podkreśla potrzebę świadomego wyboru tego, co i w jaki sposób chcemy chronić. Dotyczy to zarówno zabytków i krajobrazów kulturowych, jak i tradycji, języków, rzemiosła czy pamięci lokalnych wspólnot. Zwraca również uwagę na znaczenie działań edukacyjnych i partycypacyjnych, które wzmacniają poczucie tożsamości oraz budują społeczną odpowiedzialność za wspólne dziedzictwo.
Program
18 września 2026 r. (piątek) w Bielsku-Białej.
– Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Zamek Książąt Sułkowskich, ul. Wzgórze 16
16.00–16.30 Oficjalne otwarcie EDD 2026
16.30–18.00 Panel dyskusyjny „Drugie życie zabytków”
W dyskusji udział wezmą:
• Michał Krasucki, p.o. dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa
• Mateusz Bielesz, prezes Fundacji Zielone Konie oraz pracownik naukowy Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej
• Anna Cymer, historyczka architektury, dziennikarka
• Mariusz Godek-Dudziński, kierownik Delegatury w Bielsku-Białej, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach
• Patrycja Jastrzębska, koordynatorka krajowa EDD, Narodowy Instytut Dziedzictwa
Prowadzący: Łukasz Gazur, zastępca redaktora naczelnego magazynu „Spotkania z Zabytkami”, Narodowy Instytut Dziedzictwa
– Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Stara Fabryka, Pl. Żwirki i Wigury 8
20.00–22.00 Sinfonia industrialna w wykonaniu orkiestry kameralnej Filharmonii Śląskiej, pod batutą Adama Wesołowskiego
Organizatorzy zapraszają.
Muzeum Historyczne Bielsko-Biała / Urszula i Andrzej Omylińscy
