Liturgii Wielkiej Soboty w dniu 4 kwietnia br. w bielskiej katedrze przewodniczył ks. biskup Piotr Greger wraz księżmi katedralnymi na czele z ks. proboszczem Antonim Młoczkiem i w-ce rektorem Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej w Krakowie ks. Jackiem Moskalem.
W wygłoszonej homilii ks. biskup Piotr powiedział m. in.:
„Dziś Kościół i cały świat ludzi wierzących czuwa, trwając na modlitwie, ponieważ fakt zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią jest najważniejszą godziną całej historii. Stanowi ona klucz do zrozumienia misterium paschalnego będącego niezbitym dowodem Bożej mocy. Zbawcza siła Boga objawia się w każdym etapie tej historii, ona niejako towarzyszy człowiekowi przez wszystkie czasy. W tej historii nadszedł i taki moment, kiedy ta Boża miłość objawiła w pełni swoje oblicze. Pascha w historii narodu wybranego stała się pamiątką wyprowadzenia z niewoli egipskiej. W tym wydarzeniu objawiony został światu ogrom mocy, dzięki której ludzkość izraelska odzyskała w darze utraconą wcześniej wolność. Pojęcie paschy (hebr. pesach) tłumaczone dosłownie oznacza tyle co przejście. To jest wyraźne odwołanie się do wyjścia Izraelitów z Egiptu do obiecanej przez Boga ziemi Kanaan. Ale to samo słowo można przetłumaczyć także jako ominięcie, co kojarzy się z momentem, kiedy anioł śmierci ominął żydowskie domy pokropione krwią baranka i nie zginęło spośród nich to, co drogocenne i ukochane. Święta paschalne stanowią centralne wydarzenie dla chrześcijan, ponieważ jest to czas ominięcia nas przez anioła śmierci. To jest możliwe tylko wtedy – jak podaje Księga Wyjścia – gdy drzwi naszych serc będą pokropione krwią baranka. Tu nie chodzi o krew zwierzęcia, ale o krew Jezusa Chrystusa, którego spożywamy jako zwycięskiego Baranka, w czasie Eucharystii. Gdy przyjmujemy do serc Jezusa, który poniósł za nas śmierć na krzyżu przelewając krew, unikami anioła śmierci i zagłady. Taki jest kontekst właściwego rozumienia i przeżywania tajemnicy Chrystusowej Paschy. To właśnie mocą tajemnicy paschalnej Syna Bożego dokonało się odzyskanie przez człowieka na nowo wolności utraconej przez grzech. Jest to wolność zupełnie nowej kategorii. Jak niegdyś w Starym Testamencie Pascha polegała na przejściu do innej formy życia ziemskiego z niewoli ku wolności, tak Pascha Kościoła oznacza przejście ku Życiu Wiecznemu, które jest z Boga i które w swej istocie jest nieustannym trwaniem w Bogu. Stąd słowo Boże liturgii Wigilii Paschalnej, tak bardzo bogate, ukazuje na tle historii zbawienia ową zbawczą, paschalną ingerencję w losy człowieka i dzieje świata. Pascha Chrystusa jest dziś objawiona także za pomocą wielu znaków liturgii. W czytanym dziś fragmencie Listu św. Pawła do gminy chrześcijańskiej w Rzymie, aż trzy razy pojawia się słowo: zanurzyć. W oryginale greckim mamy słowo εβαπτισθημεν (ebaptisdzemen), co dosłownie znaczy: zanurzyć, ale też można przetłumaczyć na język polski jako ochrzcić. Od tego pochodzi pojęcie baptysterium na oznaczenie basenu, w którego wodach udzielano chrztu katechumenom. Dorosły człowiek (w pierwszych wiekach chrześcijaństwa to przede wszystkim oni przyjmowali chrzest) ubrany w szaty pokutne wchodził do baptysterium drzwiami od strony zachodniej, która symbolizowała ciemność), następnie zanurzał się w wodzie i wychodził ubrany w odświętne szaty drzwiami skierowanymi w kierunku wschodnim. Tam czekała już na nich procesja na czele z biskupem i uroczyście wprowadzano ich do katedry, aby sprawować Eucharystię. Tak wyglądało owo zanurzenie, które rozpoczynało życie we wspólnocie Kościoła, a było to sprawowane tylko raz w roku, w noc Chrystusowego zmartwychwstania. My już zostaliśmy ochrzczeni, ale za chwilę – właśnie w noc zmartwychwstania – będziemy odnawiali swoje chrzcielne przyrzeczenia. W szczytowym momencie całego roku liturgicznego, Kościół będzie nas pytał o to, czy my wierzymy. To są pytania o naszą tożsamość; pytania o wiarę są fundamentalne, nie ma w Kościele ważniejszych pytań. Na pytania o wiarę nie odpowiada się z biegu ani bez zastanowienia. Dlatego do odpowiedzi przygotowaliśmy się przez ponad czterdzieści dni, przez cały okres Wielkiego Postu. Wyznając wiarę poprzez odpowiedzi na kolejne pytania oraz przyjęcie znaku wody chrzcielnej poprzez dokonane pokropienie, czyńmy to wszystko ze świadomością, że razem z Chrystusem zanurzamy się w otchłaniach grobu, aby mocą Jego Paschy powstać do nowego życia. Niech liturgia celebrowana w noc przejścia Chrystusa ze śmierci do życia, bogata w znaki oraz przepełniona mocą Chrystusowego zmartwychwstania, pozwoli nam na nowo zrozumieć i jeszcze bardziej docenić wartość chrześcijaństwa. Bo to dla nas i dla naszego zbawienia, Chrystusa prawdziwie zmartwychwstał i żyje”. Wielka Sobota kończy Triduum Paschalne. To ostatni z trzech dni przygotowujących chrześcijan do święta Zmartwychwstania. To nadal moment zadumy, wyciszenia i pokornego oczekiwania na ponowne nadejście Chrystusa. W Wielką Sobotę w kościele katolickim (tak samo jak w Wielki Piątek) nie odprawia się Mszy świętej. Zgodnie z tradycją ten dzień kończy się po zmroku. Wieczorem celebruje się więc liturgię Wigilii Paschalnej, ale jest ona zaliczana już do obchodów wielkanocnej Niedzieli Zmartwychwstania. Wigilia Paschalna to liturgia sprawowana w noc Zmartwychwstania. Chociaż fizycznie uroczystości odbywają się w sobotni wieczór, są one zaliczane już do niedzielnego świętowania. Skąd te rozbieżności? Zgodnie z symboliką żydowską, po zmierzchu rozpoczyna się już nowy dzień. To najważniejsza część trzydniowego Triduum Paschalnego. Uroczystość rozpoczyna się od Liturgii Światła, podczas której odbywa się poświęcenie ognia. Ta część celebracji sprawowana jest przed kościołami. Później następuje Liturgia Słowa. W tym dniu odczytywanych jest aż 8 fragmentów Pisma Świętego. Po ostatnim czytaniu ze Starego Testamentu, uderza się we wszystkie dzwony. Kolejną częścią jest Liturgia Chrzcielna, podczas której odbywa się poświęcenie wody, a także udzielenie sakramentu chrztu. Następnie celebrowana jest Liturgia Eucharystyczna, podczas której uczestnicy przyjmują Ciało Chrystusa. Zakończeniem Wigilii Paschalnej może być uroczysta procesja rezurekcyjna. Ma ona obwieszczać triumf Chrystusa nad śmiercią i jego zwycięstwo nad szatanem. W niektórych parafiach tę część świętuje się jednak podczas wielkanocnego poranka – procesja rezurekcyjna odbywa się przed poranną Mszą w niedzielę. Liturgię Wielkiej Soboty zakończyła procesja wokół katedry, po której ks. biskup Piotr udzielił licznie zebranym wiernym uroczystego błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem.
W dniu Wielkiej Soboty od godzin porannych wierni kościoła katolickiego w skupieniu adorują Chrystusa, złożonego jeszcze w grobie. Zgodnie z tradycją, przy Grobie Pańskim czuwają harcerze, ministranci, a także strażacy. Symbolizują oni strażników, którzy pilnowali grobu Jezusa, aby uczniowie nie mogli wykraść jego ciała. Wielka Sobota to dzień żałoby. W kościołach tradycyjnie święci się pokarmy. W koszyczku wielkanocnym musi znaleźć się: wędlina, sól oraz pieprz, jajko, baranek, chleb, a także ciasto. Każdy z pokarmów ma swoją symbolikę, a wszystkie poświęcone produkty spożywa się podczas śniadania w Wielką Niedzielę.
Tekst i foto: ms
