W dniu 21 grudnia br. został odśpiewany Akatyst ku czci Bogurodzicy przez studentów i młodzież naszej diecezji, związana głównie ze środowiskiem oazy, pełna zamiłowania do tej formy modlitwy, już po raz piąty wspólnie odśpiewała hymn. Wcześniej spotykali się przy okazji tej modlitwy w Buczkowicach i w Kętach. Koncertem dyrygowała Ewelina Knopek.
Celebrację poprzedziła procesja wejścia z kadzidłem i świecami. Podczas śpiewu proboszcz katedry ks. Antoni Młoczek okadził ikonę Bogurodzicy, a następnie wprowadził wiernych w modlitwę Akatystu. Po wspólnej modlitwie i odczytaniu fragmentu Ewangelii ukazującego postać Maryi rozpoczął się śpiew hymnu. Zasadniczym tematem Akatystu jest udział Matki Boskiej w ziemskim życiu Chrystusa i w Jego kościele. Przeplatają się w nim teksty odnoszące się do Matki Boskiej i Jezusa. Pierwsza połowa Akatystu dotyczy narodzenia Chrystusa oraz zdarzeń z nim związanych i je poprzedzających. Druga połowa ma za przedmiot nadprzyrodzone skutki przyjścia Zbawiciela na ziemię.
Akatyst składa się z 24 strof, które w greckim oryginale zaczynają się od kolejnych liter greckiego alfabetu. Strofy te to na przemian kondakiony (krótkie) i ikosy (dłuższe). Każdy kondakion kończy się refrenem „alleluja“, a ikos – inkantacją „Witaj, Oblubienico dziewicza“. Jak każdy akatyst, ten również jest śpiewany i słuchany na stojąco. Ikosy są recytowane, a kondakiony śpiewa chór.. Ceremonia odbywa się przed ikoną Matki Boskiej. Poszczególne kondakiony i ikosy wykonywali kantorzy, a refreny podejmowali wszyscy zgromadzeni w katedrze.
Akatyst ku czci Bogurodzicy pochodzi najprawdopodobniej z V–VI wieku. Jego autorstwo jest niepewne: ostatnio najczęściej bywa przypisywany świętemu. Romanowi Pieśniarzowi (Roman Melodos), wcześniej przeważał pogląd o jego pochodzeniu od patriarchy Konstantynopola Sergiusza, albo od diakona Jerzego Pizydesa – zakrystiana w katedrze Hagia Sofia. Na pewno wiadomo, że był uroczyście śpiewany w podzięce za uratowanie Konstantynopola podczas oblężenia awarskiego w 626r. Inni podają, że wykonano go dopiero w podziękowaniu za ocalenie stolicy nad Bosforem od oblężeń arabskich za Konstantyna IV w 677r. i Leona III w 718r.
Około VIII wieku, dzięki kontaktom Wenecjan ze Wschodem, Akatyst został przeniesiony także na Zachód do Włoch. W Wenecji został przetłumaczony na łacinę, stając się inspiracją pobożności maryjnej średniowiecza. Został następnie przetłumaczony na wiele innych języków, w wyniku czego wywarł ogromny wpływ na poezję maryjną całego Kościoła. Polski przekład Akatystu został dokonany w 1965r.przez jezuitę Mieczysława Bednarza.
Akatyst, to jeden z najważniejszych zabytków wczesnochrześcijańskiej hymnografii bizantyjskiej. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa „akathistos”, co oznacza: „ten, którego się nie śpiewa na siedząco” („a”– „nie”, „kathizō” – „siedzieć”). W liturgicznej praktyce Wschodu postawa stojąca jest wyrazem najwyższego szacunku, adoracji, a nawet duchowego czuwania. W tradycji prawosławnej – jak zauważa ks. Bogusław Nadolski – mówi się wręcz o „pieśni niesiadalnej”, którą odmawia się lub śpiewa z najwyższym namaszczeniem.
Akatyst ukazuje Maryję jako „górę niewzruszoną”, „gwiazdę wiodącą” i „przewodniczkę dla zagubionych”. Są to obrazy, które przypominają, że Ona nigdy nie zostawia nas samych. W każdej sytuacji możemy wołać do Niej, a Ona zawsze przychodzi nam z pomocą. Te tytuły wzywają nas również, abyśmy naśladowali Maryję w Jej wierze, w Jej ufności, w Jej otwartości na Boże działanie. Niezależnie jak trudne wydają się nasze drogi, Maryja pokazuje, że z Bogiem wszystko jest możliwe.
Tekst i foto:ms
